पुस्तक समीक्षा: चीरहरण

गुरु व्यास जयन्तीको दिन गुरु व्यासको सबैभन्दा चर्चित कृति महाभारतमा आधारित चीरहरण पढेर सकियो । नीलम कार्की निहारिकाको यो नेपाली उपन्यास पढ्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने द्विविधा थियो सुरुमा । मैले आजसम्म पढेका मध्ये सबैभन्दा ठूलो हो यो पुस्तक । त्यहीपनि कथानकमा जुन ‘फ्लो’ छ, त्यसले ५२२ पृष्ठ पढ्न धेरै समय लागेन ।
चीरहरण महाभारतभन्दा पृथक छ र छैन पनि । पृथक यस अर्थमा छ कि यसले महाभारतका नारीपात्रहरूका सुख, दुःख, पीडा र समस्याहरू देखाइएको छ । पृथक यस अर्थमा छैन कि यसले महाभारतको कथा (मैले जानेसम्म) परिवर्तन गरेको छैन । महाभारतमा रहेका जादुमयी कुराहरू, उदाहरणका लागि गुरु व्यासको जन्म, लाई जस्ताको तस्तै प्रस्तुत गरिएको छ ।

उपन्यासको सुरुवात जादुमयी छ । कुनै जलाशयमा सुभद्राबाहेकका सबै पात्रहरू आएका छन् । पालैपालो आफ्ना कथाहरू राख्छन् । पहिलो पुस्ताको पात्र सत्यवतिबाट महाभारतको कथा सुरु हुन्छ । दोस्रो पुस्ताको प्रतिनिधित्व अम्बिका र अम्बालिकाले गरेका छन् । तेस्रो पुस्ता कुन्ती र गान्धारी अनि चौथो पुस्ताका नारीका रूपमा द्रौपदी, चित्राङ्गदा, उलूपी र भानुमती वक्ताका रूपमा आउँछन् ।

पहिलो देखि चौथो पुस्ता (अझ पाँचौं) सम्म आइपुग्दा नारीले भोग्ने समस्या उस्तै छन् । सत्यवतीको वर्णन पढ्दा पीडा, आश्चर्य र साहनुभूतिका भावना जाग्छन् । त्यस्तै की दिदी अम्बाको पीडामा आँसु बग्छन् । अम्बिका र अम्बालिकाले पतिको मृत्यु पछि व्याससँग गर्ने नियोगका बारेमा जानकार हुँदाहुँदै पनि मलाई चकित पारिदियो । गान्धारीको हठात् गरेको आँखामा पट्टी बाँध्ने प्रणले पारेको असरको बारेमा सायदै कसैले याद गरेका होलान् । अनि कुन्ती र माद्रीले भोग्नुपरेका दु:ख र पतिको मृत्युमा सती जानुपर्ने विषयमा भएका वादविवाद र मत-मतान्तर दु:खद छन् ।

उपन्यासको आधाभन्दा बढी भाग द्रौपदीको कथाले लिएको छ । शिर्षक नै चीरहरण भएको र महाभारतको पनि क्लाइमेक्स द्रौपदीसँग जोडिएकाले होला । द्रौपदीको इतिहासमा पीडा, क्रोध र विद्रोह छ ।

उपन्यास समग्रमा विद्रोही किसिमको छ । पात्रहरूमा बारम्बार विद्रोहको आकांक्षा आउँछन् तर फेरि धर्म र कर्मको नाममा दबिन्छन् । सबै पात्रहरूले कुनै न कुनै समयमा सम्झौता गर्छन् । चीरहरणले धर्म र बाध्यता को नाममा महिलाप्रति हुने विभेद र अत्याचारका विरुद्धमा धावा बोलेको छ ।

उपन्यास राम्रो हुँदाहुँदै पनि बारम्बार दोहोरिने वाक्य, वाक्यांश र संवादले अलि झिंझो लाग्छ । उपन्यासमा थुप्रै गल्ती पनि भेटियो । ५२२ पृष्ठ सम्पादन गर्नु सजिलो कुरा होइन तर गल्ती नभएको भए अझ राम्रो हुनेथियो भन्ने मेरो विचार हो ।

पुस्तकको नाम: चीरहरण

लेखक: नीलम कार्की निहारिका

पृष्ठ सङ्ख्या: ५२२

भेडा

images

नेपालको चुनावी सन्दर्भमा “भेडा” शब्द एकदम प्रचलित छ । कुनै बेला सर्वमान्य नेता गणेशमान सिंहले “काठमाडौंंका जनता भेडा हुन्” भन्नुभएको थियो भन्ने सुन्दा सानामा रमाइलो लाग्थ्यो । प्रजातान्त्रिक शक्तिलाई नपत्याएको झोंक थियो सायद उहाँको ।

वैशाख ३१ गते पहिलो चरणको स्थानीय चुनाव सकियो । “भेडा” शब्द फेरि चर्चामा आयो । पहिलेजस्तो नेताको भाषणमा होइन, जनताको सामाजिक सञ्जालको भित्तामा ।

भेडा को हुन् ?

वर्तमान सन्दर्भमा भेडा भन्नाले कांग्रेस, एमाले, माओवादी लगायतका लामो समयसम्म शासन गरेका दलहरूलाई भोट हाल्ने जनता हुन् रे । नयाँ दलहरूलाई भोट हाल्ने (खासगरी काठमाडौंको सन्दर्भमा) चाहिँ भेडा होइनन् रे । मलाई यस्तै भनेका थिए एकजनाले फेसबुकमा । यसरी बुझ्दा मतदानमा सहभागी अधिकांश जनता (म सहित) भेडा हुन् ।

अर्को परिभाषा पनि भेटिन्छ यदाकदा । “राम्रा”लाई भन्दा “हाम्रा”लाई भोट हाल्ने पनि भेडा हुन् । यसमा मेरो विचार के छ भने नि “हाम्रा राम्रा” हरूलाई भोट दिनु सर्वोत्तम हो । तर “राम्रा” जति “हाम्रा” हुन् भन्ने ग्यारेन्टी नभएसम्म जनताले आफ्ना नजिकका (“हाम्रा”) लाई नै भोट हाल्छन् । एउटा उखान छ त, “टाढाको देउता भन्दा नजिकको भूत वेश” ।

पुरानाका विरुद्ध नयाँ

यहाँ नयाँको पनि अपव्याख्या भएको देख्दा छ्क्क पर्छु म त । भर्खर खुलेका दलहरू अनि युवाहरू नयाँ हुन् रे । नयाँ हुन त सोच पनि नयाँ हुनु पर्‍यो नि । तालिवानहरू युवा शक्तिका रूपमा अफगानिस्तानमा देखा परे । तर तिनले पुरातनवादी शरिया कानुनमा जोड दिए ।

नेपालमा भएका “नयाँ” दलहरूमा पनि नयाँपन छैन । बाबुराम भट्टराईको नयाँ शक्ति पार्टीलाई नयाँ ठान्ने युवाहरू छन् यहाँ । भट्टराईको अध्यक्ष बन्ने सपनाको उपज थियो यो पार्टी । भयङ्कर ठूलो सभा गरेर पार्टी घोषणा गरे हाम्रा डाक्टरले ।  हजारौंले वर्ष दिन नपुग्दै पार्टी छाडे । बौद्धिकताको कदर भएन भन्दै थिए ।

दुई महिना अघि बीबीसी नेपालका पूर्वप्रमुख रवीन्द्र मिश्रले घोषणा गरेको तर दर्ता नभएको “साझा पार्टी” सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बन्यो । युवाहरूलाई तान्यो पनि । कामनपाको मेयरमा पूर्वसचिवलाई उठायो । झट्ट हेर्दा उनी योग्री देखिए तर ब्यूरोक्रेटहरूलाई जनताले पत्याउने बेला भयो त । हुन त सबैलाई एउटै कित्तामा हाल्नु ठीक नहोला देश बिग्रनुमा कर्मचारीहरूको असक्षमताको ठूलो हात छ भन्ने अधिकांश ठान्छन् । अनि साझा पार्टीको घोषणा अर्को एउटा पार्टी विवेकशीलको विरुद्धजस्तो पनि देखियो ।

विवेकशील-मैले अलि भिन्न होला भन्ने ठानेको दल । भिन्नता देखाएको पनि थियो । टायर बालेर गर्ने आन्दोलनलाई प्लेकार्ड बोकेर, हल्लाखल्लाको विरोध छाडेर मौन विरोध सिकाउने दल । म कति इम्प्रेस्ड भएको थिएँ । स्वास्थ क्षेत्रमा सुधार हुनुपर्ने माग राखेर डाक्टर गोविन्द केसीले अनसन बस्दा साथ दिने पहिलो दल पनि यही थियो । तर त्यही अनसन ताका मैले स्वास्थ सेवा लिन गएका हजारौंले दु:ख पाएको देखें । काठमाडौंका निम्न/मध्यम वर्गीय र बाहिरबाट उपचारका लागि आएका जनताले दु:ख पाउनु जायज हो त भन्ने प्रश्न गर्दा जायज हो भन्ने पनि भेटिए । विवेकशीलले त्यस बेला एउटा आयामबाट मात्रै हेर्यो भन्ने मेरो ठम्याई हो । तर उनीहरू भर्खर पार्टीका रूपमा आउँदै थिए  अनि आन्दोलनको केन्द्रमा पनि थिएनन् । विवेकशील बारे मैले सोचेको पनि थिइन त्यो बेला ।

यसपाली चुनावमा काठमाडौं महानगरको मेयर पदमा २१ बर्षिय रन्जु न्यौपाने “दर्शना” लाई उम्मेदवार घोषणा गर्यो । उनको पहिलो अन्तर्वार्ता हेरिसकेपछि मलाई लाग्यो, “अरू कोही योग्य थिएनन् यो दलमा ?” अनि त्यसमाथि विवेकशीलको नारा, “काठमाडौंलाई फेरि सुन्दरमाडौं बनाउछौं” । काठमाडौं कहिल्यै पनि सुन्दरमाडौं थिएन । काठमाडौं काठमाडौं नै हो र काठमाडौं नै रहनुपर्छ । फेन्सीफुल शब्दको जालमा पार्न त पुरानाले नै जानेकै थिए त । नयाँ कसरी फरक भए ? सपना देखाउन त पुरानाले पनि देखाएकै थिए । गफकै राजनीति गर्ने भए नयाँ-पुरानामा नाम बाहेक अरू के फरक भयो त ?

नयाँ र पुरानामा खासै फरक रहेनछ भन्ने मलाई त्यो दिन थाहा भयो जुन दिन मैले मेयर उम्मेदवारले नसुहाउदो भाषण गरेको भिडियो हेरें । कति कृत्रिम र भद्दा थियो त्यो भाषण । विवेकशीलको मौन राजनीति तोडियो । गालीको राजनीति सुरु भयो । पुराना र नयाँ बिचको खाडल पुरियो । चुनाव अघिको मौन अवधिमा पनि हल्ला गर्न जब विवेकशील चुकेन, म हतास भएँ । नयाँ पनि पुराना जस्तै नै रैछन् । शक्तिमा नपुग्दै नियमको अपव्याख्या गर्न सक्ने दल शक्तिमा पुग्यो भने के होला ? मैले यही सोचेँ ।

पुराना दलमा सबै खराब नै छन् त ?

​एमाले, कांग्रेस, माओवादीमा फटाहा मात्रै छन् भन्ने ठान्छन् टीनएजर्स । नयाँ पार्टीका भविस्य यिनै मा अडिएको छ । हो, माथि पुगेका मिडियामा सधैं देखिने केही नेता खराब छन् जसले इमान्दार मान्छेलाई छायाँमा पारेका छन् । युवाहरूले छायाँमा परेका त्यस्ता मान्छेलाई नदेख्नु नै नेपाली राजनीतिको मूल समस्या हो । तर स्थानीय तह जनताले “हाम्रा राम्रा” मान्छे चिनेका हुन्छन् । अपवाद छाडेर जनताले धेरैजसो सक्षम मान्छे नै छान्छ्न् स्थानीय तहमा । त राम्रा मान्छे चुन्ने जनता भेडा कसरी भए ? केही खराब नेतालाई देखाएर जनता नै भेडा हुन् भन्नू कतिको जायज कुरा हो ?

नयाँहरूले बुझ्नु पर्ने

मेयर, उपमेयर र केही वडा पदमा एकदुई जना उठाउँदैमा विकल्प भइँदैन । यदि नयाँ दलहरूले बनेको “नयाँ” शब्द व्याख्या एकछिन मान्ने हो भने दुईजना नयाँ आएर केही हुँदैन, १६० जना पुराना आएपछि (काठमाडौंको सन्दर्भमा) । अनि जनतालाई भेडा भन्दा त्यसो भन्न हुन्न नभन्ने गणेशमानका पाला देखिका र भर्खर टुसाएका नेताहरुमा त म पटक्कै फरक देख्दिन ।

​के पढेलेखेकाले देश बिगारेका हुन् ?

“पढेलेखेका मान्छेले देश बिगारे ।”–कसैले लेखेको थियो फेसबुकमा । पुस महिनामा देखिएको यो पोस्टको बारेमा घरमा छलफल भएपछि डायरीमा टिपेँ । समाज, कलेज, स्कुल र आफैँलाई नियालेँ अनि फेसबुकमा भेटिएको त्यस वाक्यको पक्षमा केही तर्क निकालेँ । ती तर्क पालैपालो राख्छु । आफूलाई पढेलेखेका मान्छेमा राख्छु । यसो गर्दा म आत्मालोचना पनि गरिरहेको हुनेछु ।
१. पढेलेखेकाले सानातिना काम गर्दैनन् । उनीहरू सानातिना काम देख्दै देख्दैनन् । भन्नलाई काम सानोठूलो हुँदैन भने पनि खाना पकाउने, फोहोर सफा गर्ने, झाडी उखेल्ने जस्ता कामलाई तल्लो स्तरको देख्छन् । केहीले त्यस्तो ठानेनन् भने पनि सकेसम्म पन्छिन्छन् । मोबाइल र सामाजिक संजाल ती कामबाट भाग्न सहयोग गर्ने साथी भएका छन् ।

२. पढेलेखेका मान्छे घमण्डी हुन्छन् । मास्टर्स, पीएचडी गरेका विद्वानहरूले जुन सम्मान पाउँछन्, त्यसले गर्दा ती अभिमानी भइदिन्छन् । पीएचडी गर्ने मान्छेले एउटा विषयको सानो अंशमा विद्वता पाएको हुन्छ । तर ऊ यसरी प्रस्तुत हुन्छ कि यस्तो लाग्छ उसले नजानेको केही छैन । पीएचडी ज्ञानको अन्त्य होइन भन्ने बिर्सेर ऊ ठान्छ, “म जति जान्ने कोही छैन । मैले कसैको कुरा सुन्नै पर्दैन ।”

३. नजानेको कुरा ‘मैले जानेको छैन’ भन्न नसक्नु पनि पढेलेखेका मान्छेको अहमको पराकाष्ठा हो । शिक्षकहरू प्रायः यस्तो विमारीका सिकार छन् । विद्यार्थीमा पनि यो रोग सारिदिन्छन् उनीहरू । यो रोगले शिक्षक र विद्यार्थीलाई एकअर्काबाट टाढिन सहयोग गर्छ । शिक्षक र विद्यार्थी नै एकअर्कालाई विश्वास गर्न सक्दैनन् भने राम्रो पठनपाठन कसरी हुन्छ ?

४. आफूले बिगारेको कुरा पनि अरूले सपार्दिओस् भन्ने ठान्छ्न् पढेलेखेका मानिस । अधिकांश समय अरूलाई गाली गर्दै बिताउँछ्न् । कतिपय बुद्धिजीवीहरू त राजनीतिजस्तो तुच्छ केही छैन भन्छन् तर ताक पर्दा राजनीति आफैं गर्छन् ।

५. पढेलेखेकाले कुरा घुमाउन जान्दछन् । शब्दजालमा माकुराले पुतली फसाएझैं फसाउन उनीहरू माहिर हुन्छन् । नियम पनि उनीहरू नै जान्दछन् अनि नियम बङ्ग्याउन पनि । एकछिन कुनै चोकमा गएर उभिनुहोस्, जानाजान ट्राफिक नियम पालना गर्ने पढेलेखेका मानिस सयौं भेटिन्छन् । सरकारी काम नगर्ने, काम छिटो गराउन घुस दिनेहरू पनि पढेलेखेका मान्छे नै हुन् ।

आफूलाई सधैं सही र अरूलाई सधैं गलत देख्ने, अरूका कुरा सुन्न नचाहने, आफ्नो ज्ञान सीमित भए पनि सर्वज्ञ ठान्ने पढेलेखेकाहरूकै कारण हामीले दु:ख पाएका हौँ भन्ने निष्कर्ष पो निकालेँ मैले त । सहमत हुनुहुन्छ ?

बहत्तर सालको भुकम्प

गड्गड गड्गड गड्गडाउँदै

थर्थर थर्थर थर्थराउँदै

घरगोठ ढाल्दै, मान्छे मार्दै

मनहरूलाई कायल पार्दै

आयो

भोकमाथि शोक थपेर

शोकमाथि शोक थपेर
त्यो आएको दुई पल

कालको भोज थियो

प्रत्येक निमेषमा ऊ

अघाएको थियो

हरेकले उसलाई आँखाअघि

देखेको थियो

मान्छे कति निर्बल छ भन्दै

खित्का छाडेर हासेको थियो
पहाड बगे, फाँट फुटे

मन फाटे, आँसु बगे

उसले दिएको पीडाले

सबै निराश भए
भत्किए संरचना, भत्किए मन

राज्य निरीह देखियो

योजना लागू भएनन् 

एक जोडी कलाकारले

दिनरात जोडे केही मन

मनहरू बन्न अझै बाँकी नै छ

घरहरू बन्न अझै बाँकी नै छ

शिर सगरमाथाझैँ हुन अझै बाँकी छ

Oof Holi!

I don’t remember playing Holi because I never really played. This is the time when Spring arrives and I often used to get sick. Two years ago, my maternal grandmother passed away on the day of Holi. I used to be attracted by “Pichkari” (water gun) and I still do but I don’t participate.

The popular myth on Holi says:
This festival is celebrated after the death of Holika, the sister of Danava King Hiranya Kasyap (aka Hiranyakasipu). She wanted to kill her nephew Prahlad, who was a devotee of Vishnu. The Danavas refused to worship him. Holika had been granted a boon by Brahma that she would be untouched by fire. She carried Prahlad on her lap and sat on a pyre. Nothing happened to Prahlad because of his devotion.

In Nepal, this festival is celebrated in two days. (Actually seven days in Kathmandu Valley. Everyone seems to ignore this fact. Fagu Poornima (yesterday) in the Mountains and today in the Terai. No one knows why. Maybe because of different cultures that got the same/similar name.

image

Whatever the reason behind the origin of the festival, I have seen that it has always been a concern for people (women, mostly)and the government. Not long ago, boys used to hit girls with rubber balloons (or later with plastic bags) filled with water (mostly filthy) weeks ago before Holi. Girls felt insecured. On the day of Holi, the situation would get worse. No one would be spared of cold water and colours (even if they did not want to participate).

It might not have been that horrifying for some years (I might have failed to observe!) but some youths still get themselves drunk or drugged (“Jhyap” in Nepali). Some boys also take it as an opportunity for sexual harassment. A British journalist took this issue to Twitter and I came to know it through Lex Limbu’s Facebook post and Neostuff’s page. Sexual harassment must not happen anywhere. No woman should suffer from such kind of behavior. Holi is not an opportunity to grope women and inflict fear into their minds. This is absolutely shameful!

Festivals are for fun not for fear. Any festival that inflicts fear is not a festival at all. Celebrate it if you want but don’t force others. And never take it as opportunity for sexual harassment.

​व्यवस्थापिका र कार्यपालिकालाई खुला पत्र

माननीय सांसदज्यूहरू, प्रधानमन्त्रीज्यू एवम् मन्त्रीज्यूहरू,

आज राष्ट्रिय भुकम्प सुरक्षा दिवसका अवसरमा यो पत्र लेख्दै छु । मलाई लाग्दैन देशका सबैभन्दा शक्तिशाली र जिम्मेवार व्यक्तित्वहरूलाई सानातिना कुराहरू सम्झाइरहनु पर्दैन तर मन मान्दैन । २०७२ वैशाखको भुकम्प पीडितका सम्बन्धमा केही कुरा गरौं भन्ने लागिरहेछ ।

हामी (यहाँहरू समेत) सबैले कुनै न कुनै रूपमा वैशाख १२, २०७२ को भुकम्पले ल्याएका समस्या भोगेकै हौँ । दुर्गममा भने मानिसहरूले अझ धेरै समस्या भोग्नु परिरहेको छ । उनीहरूले बाँस गुमाए, आफन्त गुमाए तर आश मारेनन् । हामीलाई लागेको थियो हाम्रो अभिभावक कहीँ छ, गरीब नै भए पनि हाम्रा दु:ख कम गर्न सक्ने अभिभावक ।

तर हाम्रा अभिभावक हाम्रा पीडा महसुस नै नगर्दा रहेछन् । कसरी सक्नुहोला जब यहाँहरू वातानुकुलित घर, कार्यालयमा बस्नुहुन्छ र त्यस्तै सवारीसाधनमा यात्रा गर्नुहुन्छ । हामीले हरक्षण महसुस गर्ने चिसो यहाँहरू महसुस नै गर्नुहुन्न । हाम्रा पीडा बुझ्नै सक्नुहुन्न ।

सक्षम, असक्षम; धनी गरीब जे भए पनि हामी यहाँहरूमाथी नै भर पर्नु परेको छ राजनीतिक दाउपेच र भ्रष्टाचारका कारण । केही भुकम्प पीडितसँग पैसा छ, घर बनाउन सक्छन्, बनाइरहेका पनि छ्न् । कतिले पैसा भएर पनि बनाउन सकेका छैनन् । यहाँहरूले नै भन्नुभएको थियो- “भुकम्प प्रतिरोधी घर बनाउनुपर्छ भविष्यको सुरक्षाको लागि ।” उनीहरूले माने । उनीहरूले प्राविधिकको आश गरे । कम्तिमा प्राविधिक तालिमको आश गरे । तर यहाँहरूले निराश बनाउनु भयो ।

अधिकांश पीडितसँग खान एक गाँस छैन । आर्थिक सहयोगविना घर बनाउन सम्भव छैन । एउटा पुनर्निर्माण प्राधिकरण बनाउनु भयो, प्रमुख आयुक्त कसलाई राख्ने भनेर विवाद गरिरहनुहुन्छ । यहाँहरूले भुकम्प पीडितका नाममा फोहोरी राजनीति गरिरहँदा उनीहरू चिसोले काँपिरहेका छन्, निस्सासिइरहेका छन् । यहाँहरूले नियमावली बनाइरहँदा बालक र वृद्धहरूले ज्यान गुमाइरहेका छन् ।

suntali
गिरानचौरको धुर्मुस-सुन्तली एकीकृत वस्ति । स्रोत: nepalaaja.com

यहाँहरूले राजधानी नजिकका पीडितलाई त केही गर्नुभएको छैन, दुर्गममा केही गर्नुहोला भन्ने त आश छैन । तर वचन दिनुभएको छ र त्यस्को लाज राख्नुहुन्छ भन्ने कामना गर्दछु किनभने जसले वचनको लाज राख्दैन त्यो त मान्छे नै होइन । तर केही सहयोगी मनहरूले वचन नदिएर पनि धेरै गरेका छन् । धुर्मुस-सुन्तलीले गरेका कार्यले यहाँहरू लज्जित हुनुपर्ने हो । उनीहरूको कदमले केही पीडितलाई आशाको किरण देखाएको छ, समुदाय दिएको छ अनि भविष्यको मार्ग पनि दिएको छ । धुर्मुस-सुन्तलीले गरेको कामको एक प्रतिशत मात्र पनि यहाँहरूमध्ये हरेकले गर्नुभएको भए, पीडितको जीवन कम्तिमा पाँच सय प्रतिशत राम्रो भैसक्ने थियो ।

भुकम्प पीडितले धेरै समस्या भोगिरहेका छन् । यहाँहरू शक्ति सन्तुलनमा व्यस्त हुनुहुन्छ तर केही समय निकालेर मनदेखि उनीहरूका घाउहरूमा मलम लगाउनुहोस्, आशीर्वाद लाग्नेछ । किनकि जनताको आशिर्वादविना यहाँहरू सत्ताको खेल खेल्नै सक्नुहुन्न ।

अंकित ढकाल “सन्दीप्त”

​An Open Letter to the Members of the Parliament and the Executive

Dear MPs, Prime Minister and Ministers,

I have written this letter on the occasion of Earthquake Safety Day to the most powerful and also the most responsible people of this country (each one of you) to remind you on an important matter related to the victims of the 2072 earthquake. Honestly, I don’t know if you think it’s important. I don’t even think I should tell you anything on this matter but I could not stop myself.

We (that includes you as well) all suffered the problems that came up after the earthquake on Baishakh 12, 2072. Some suffered more because they lived in the rural parts of the country. They lost their shelters, and relatives but they had not lost hopes. We believed we had a guardian. Poor, yes, but a guardian nonetheless, who would help us in making our homes as quickly as possible.

We had not known, however that our guardian did not feel our pains. How would you? You are living in air-conditioned houses and workplaces, you travel in air-conditioned vehicles. You have forgotten the cold we have to face every moment. You can never feel our sufferings.

However you may be: capable or incapable, rich or poor, we are dependent upon you. You have made us so by your political tricks and corruption. Some of the victims have money. They can build our homes and have built their homes. Some have not been able to build homes because you said, “You must build earthquake resistant homes for the safety of your future.” They agreed. They hoped you would provide them with technically skilled human resource or at least train us. They don’t understand what models of houses are earthquake resistant. You did not train them.

Most of the victims do not have a morsel to eat. Constructing a house is not possible without financial aid. You have set up a Commission for Reconstruction but you discuss over the Head of the commission. You do dirty politics in their name while the cold makes them shiver, suffer and suffocate. Children and elderlies have died with cold while you took time just to make mere regulations.

suntali
An integrated colony built by Dhurmus-Suntali Foundation at Giranchaur. Source: nepalaaja.com

You haven’t taken care of the victims who are close to the capital. I don’t expect you will do much for those in the rural.  But you’ve given word that you will look after us. One who cannot keep his word is not a man. However, noble hearts have done a lot without promising anything. You must have felt ashamed by what Dhurmus-Suntali have given for the victims: a beam of hope, a community to live with and a path for future. If all of you did a percentage of what Dhurmus-Suntali have done, their lives would have been five hundred percent better than what it is today.

The earthquake victims have been through a lot of troubles. I know you are busy in your power politics but I want you to manage some time supporting them, healing their wounds.

May the earthquake victims bless you for your future endeavors!

Ankit Dhakal “Sandeept”