मानव र एआईको सम्बन्ध : “सावर्णि” उपन्यासको सन्दर्भमा

(सुझाव : डा. श्रीधर खनाल रचित सावर्णि उपन्यास पढ्नुभएको छ भने पढ्नुहोला । कहानी खोतलखातल गरिएको छ । उपन्यास पढ्नुभएको छैन तर पनि यो लेख पढ्न चाहनुहुन्छ भने पनि ठीकै छ ।) पृष्ठभूमि पुराणहरू भन्छन्-- ब्रह्माको आयु १०० वर्ष हुन्छ । ब्रह्माको ५० वर्षको समयलाई परार्ध भनिन्छ । ब्रह्माको दिन (१२ घण्टा) अर्थात् कल्प मा …

पुस्तक समीक्षा: निर्विकल्प

बाहुन परिवारमा जन्मिएर पनि मलाई संस्कृत आउँदैन । शिक्षा प्रणाली नै त्यस्तै थियो र छ । संस्कृत भनेको पुरेत्याइँ गर्नको लागि मात्रै हो र यो मृत हुन लागेको भाषा पढेर केही हुँदैन भन्ने सोच ८-१० वर्षको उमेरमा घुस्यो । वेद, पुराण, रामायण, महाभारत, गीता आदि इत्यादि पढ्न अरू भाषाको सहारा लिनुपर्ने भयो । संस्कृत थोरै …

I’m the Devil! (Revised)

‘Where is it?’ Juan whispers in his usual creepy manner. It must be here. It’s dark due to regular power cuts. I have not carried my torch and mobile in accordance with our plan. I run my hands on the base of the kitchen cupboard. ‘You had kept it here before you went to bed, hadn’t you?’ I frown. He continues teasing, ‘Have you forgotten where you kept it?’ ‘No, I haven’t.’ I find it. I smile and grab the knife’s handle. I bring it closer to my lips and run my fingers along its blade. “Ah, here you are,” I say in a low voice, “you Devil’s friend! Where were you hiding?” ‘Why do you have to speak out? What if someone listens? You’ll foil our plan,’ Juan scolds me. I get angry at him. He says he is psychic and never leaves me. He knows everything about me. When I ask him how, he does not answer. He had once said, ‘Only you can hear me.’ I like him when he suggests what I should do. When he becomes authoritative, like he is now, I absolutely hate him. ‘I’d not be awake at three in the morning if I didn’t know what I’m doing. I don’t want you to command me.’ ‘I wasn’t commanding you,’ he says. ‘I was just expressing my concern. You need to be careful. We selected this time to carry out our plan because everyone would be asleep. What’ll happen if they wake up—if they see you’re playing with a knife in the kitchen? Please be careful.’

रूदाने : “थाहा” अभियान र वर्तमानलाई पाठ

थाहा र रूदानेसँग परिचय सञ्जीव उप्रेतीको "घनचक्कर" उपन्यासको वाचक ठाउँठाउँमा "खोज" र "थाहा" लेखिएको देख्छ । "यो सबैतिर कसले लेखेको होला ?" प्रश्न गर्छ । उत्तर आउँछ, "मकवानपुरतिरका एक शिक्षकले ।" घनचक्करले सङ्केत गरेका शिक्षक रहेछन् थाहा आन्दोलनका प्रणेता रूपचन्द्र बिष्ट । तीन वर्षअघि  तिनकै जीवनमा आधारित "रूदाने" नामको चलचित्रको पोस्टर र टिजर हेरेपछि उनी …

उत्कृष्ट कथा, २०८० का कथा मलाई कस्ता लागे ? (भाग – ४)

उत्कृष्ट कथा, २०८० का अतिथि कथाहरू र अन्य केही कुराहरू यस भागमा समेट्ने छु । अतिथि कथाहरू पुस्तकमा भएको क्रमअनुसार नै समीक्षा गर्नेछु । अतिथि कथाहरू पहिलो कथा दकस (भगीरथी श्रेष्ठले) ले यस्ती महिलाको कथा भनेको छ जो वृद्धावस्था उन्मुख छिन् र छोराबुहारीबाट छुट्टिएर उनीहरूकै घरमा तल्लो कोठामा बस्न थालेकी छिन् । उमेर ढल्किँदै गएपछि …

उत्कृष्ट कथा, २०८० का कथा मलाई कस्ता लागे ? (भाग – ३)

उत्कृष्ट कथा, २०८० का कथा मलाई कस्ता लागे ? भाग - १ र २ माथि आएका प्रतिक्रियाले निकै हौसला दिए । तेस्रो भागका लागि समय व्यवस्थापन गर्नु चुनौती त थियो तर इच्छा गरे उपाय निस्किनेरहेछ । छिमेकमा ठूलै राजनीतिक परिवर्तन यसबीच पनि भयो । यद्यपि पठन, लेखन, व्यक्तिगत र अफिसियल कामलाई केही व्यवस्थित गर्न सफल भइयो यसपालि …

उत्कृष्ट कथा, २०८० का कथा मलाई कस्ता लागे ? (भाग – २)

उत्कृष्ट कथा, २०८० का कथा मलाई कस्ता लागे ? (भाग - १) प्रकाशित गरेर फेसबुक ग्रुप बुकाहोलिक्समा सेयर गरेपछि प्रतिक्रियाको ओइरो नै लाग्यो । धेरै जनाको राम्रो प्रतिक्रियाले मन फुरुङ्ग भयो । बाँकी कथाहरूका बारेमा अझै राम्रो प्रतिक्रिया दिने चुनौती पनि थपियो । यद्यपि किताब पढ्न र रिभ्यु लेख्न अलि बढी नै समय लागिरहेको छ …

उत्कृष्ट कथा, २०८० का कथा मलाई कस्ता लागे ? (भाग – १)

तीन महिनाजति पहिले किनेका किताबमध्ये एउटा थियो "बाह्रखरी उत्कृष्ट कथा २०८०" । २०७५ को पहिलो संस्करण त pdf मा वेबसाइटबाट सिधै डाउनलोड गर्ने मिल्ने गरी राखिदिएको थियो बाह्रखरीले । पछिल्ला संस्करणप्रति खासै आकर्षण थिएन । त्यही पनि किताब पसलमा देखेपछि कस्ता कथा चैं उत्कृष्ट २५ मा परेछन् भन्ने उत्सुकता पलाएपछि किनेको थिएँ । तर अफिस …

Remember, remember! The fifth of November

"Remember, remember!The fifth of November,..." The poem hooked me to "V for Vendetta" when I watched it for the first time. I didn't understand the movie then. I still have a hard time understanding it. Nevertheless, the poem stuck on my mind, and I remembered it all of a sudden when I saw November 5 …

देश सिध्याउने दलालहरुको नाममा !

"एसियाको सबभन्दा गरीब देशको नागरिक भएकोमा बधाई छ !" फेसबुकमा देखियो । केही छिन पछि अर्को पोस्टमा भेटिएको थियो, "International Monetary Fund (IMF) ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनले नेपाललाई एसियाकै सबैभन्दा गरीब देश भनेको छ ।" IMF ले २०२३ अक्टोबरको "World Economic Outlook" निकालेको छ भन्ने कुरा गूगल सर्चबाट थाहा भयो । प्रतिवेदन सर्सर्ती हेर्दा त्यस्तो …