मौन धारण

शहीदका नाममा मौन धारण गर्न
छातिमा हात राखेर शिर झुकाउँदा
सोच्छु–
जहाँ
क्रान्तिको डरले घरमै बस्नेहरू,
व्यक्तिगत इबीमा फस्नेहरू,
स्वार्थको राजनीतिमा पस्नेहरू,
मरेर जाँदा “शहीद” मानिन्छ,
त्यहाँ शहीदको सम्मान कसरी पो हुन्छ ?

सोच्छु–
क्रान्ति र आन्दोलनका नाममा उदाएका भुइँमान्छेहरू
जब
सत्तामोहमा परेर,
अपराधको बाटो पक्रेर,
स्वाभिमानलाई बिर्सेर,
क्रान्तिको मर्म लत्याएर,
जनलाई घात गरेर
देश बेच्न पनि पछि पर्दैनन्,

धुरुधुरु रुँदा हुन् ती महात्माहरू
जसले
आमाबाबुको काख छाडेर
जीवनसाथीलाई एक्लो पारेर
छोराछोरीलाई सुनौलो सपना बाँढेर
मित्रजनलाई विश्वास गरेर घात नगरी
क्रान्ति सफल पार्न
देशका लागि प्राणको आहुती दिए !

Advertisements

मान !

 न्याय नपाई कोही रोइरहँदा

               न्यायालयको मान रह्यो सायद !

अपराधीहरू खुल्लमखुल्ला हिँडिरहँदा

               न्यायालयको मान बढ्यो सायद !

न्यायकै किनबेच चलिरहँदा

               न्यायालयको इज्जतले आकाश छोयो सायद !

र त,

     न्याय पाउँ भन्नेहरू 

                   न्यायालायमै रोइरहेछ्न् !

     अपराधी समाऊ भन्नेहरू

                     डरले काँपिरहेछ्न् !

      न्यायको किनबेच नगर भन्नेहरू

                     कठघरामा उभ्याइरहेछ्न् !

© सन्दीप्त

माइती जान नपाउने चेली

सुविधाले सम्पन्न भएका ठाउँमा

चेलीहरू माइती गइरहँदा हुन् ।

हासो र खुसी नराखी दाउमा

आमाबाबालाई खुसी राखिरहँदा हुन् ।।

***

चेलीहरू माइतीघर आउलान् भन्ने

आशैआशमा बित्छ यो जुनी !

आमाबाबालाई खुसी राख्लान् भन्ने

सपनामै अल्झन्छ यो जुनी !!

******

आशैआशमा बित्छ यो जुनी

जन्मघरमा फेरि पाइला राखुँला भनी !

सपनामै अल्झन्छ यो जुनी

आमाबाबासँग फेरि भेट होला भनी !!

***

जन्मघरमा फेरि पाइला राखुँला भनी

सोच्छु बिहा भई आएको यो ठाउँमा ।

आमाबाबासँग फेरि भेट होला भनी

नौ डाँडापारिको त्यो जन्मगाउँमा ।।

******

[मलाया शैली पान्टुममा नेपाली कविता लेख्ने यो प्रयाश । यस शैलीमा पहिलो स्टेन्जा (stanza) का दोस्रो र चौथो हरफ दोस्रो स्टेन्जामा पहिलो र तेस्रो हरफ बन्छ्न् अर्थात् दोहोरिन्छ्न् ।

शताब्दी

मध्ययुगीन युरोपेली शैलीमा

सेतो रङका पाप्रा उप्किएर पहेँलो, कालो बनेका

दिवार चिरेर उम्रेका उन्यु र पीपलका पात बोकेर

उभिएको कुनै भुतघरजस्तो संरचना देख्दा 

नतर्सिनू,
चारैतिर दुईतीन फिट अग्ला घाँस, दुबो, सिस्नु,

वनफाँडा, काँडा र गाँजाका झाङमा

खेलिरहेका, गफ हाँकिरहेका अनि आफ्नै कुनामा

सर्को तानी मनोरञ्जन लिइरहेका थरीथरीका मानिस देख्दा

नझुक्किनू,
छतमा, फूलबारीमा, लाइब्रेरीमा, कोरिडोरमा,

रुखमुन्तिर, ल्याबमा अनि क्लासरूममा

निश्चिन्त ग्याङ, ग्रुप र जोडी बन्दै

टङ्टङ बज्ने घडीघरको पेन्डुलम जस्तै

यताउता गरिरहेका विद्यार्थी देख्दा

नअल्मलिनू,
भर्खर शताब्दी पार गरेको

भुकम्प, राजनीती र 

बेवास्ताको मारमा परेको

जन्ममा नै पिताको 

मनमा बिस्मात जगाएको 

यो त्रिभुवन-चन्द्र बहुमुखी कलेज हो !

काला बादल

उसले फगत मागेकी थिई

टन्टलापुर घामबाट,

मुसलधारे वर्षाबाट अनि

कठ्याङ्ग्रीदो जाडोबाट

जोगाउने घरमा

मीठो खानाको एक गाँस !

***

उसको सपना पूरा भएको थिएन

तर ऊ पूरा हुने आश गर्थी,

त्यो दिनसम्म जुन दिन

काला बादलले

उसको बाली बगाइदिए,

उसको छाप्रो बगाइदिए,

उसका आशा बगाइदिए,

उसको जिन्दगी बगाइदिए !

***

अहिले ऊ व्यर्थै रुन्छे !

किनकि उसको क्रन्दनले

झरी बनेर बर्सेका

काला बादलमाथि बसेका देउतालाई

उठाउन सक्दैन !

बहत्तर सालको भुकम्प

गड्गड गड्गड गड्गडाउँदै

थर्थर थर्थर थर्थराउँदै

घरगोठ ढाल्दै, मान्छे मार्दै

मनहरूलाई कायल पार्दै

आयो

भोकमाथि शोक थपेर

शोकमाथि शोक थपेर
त्यो आएको दुई पल

कालको भोज थियो

प्रत्येक निमेषमा ऊ

अघाएको थियो

हरेकले उसलाई आँखाअघि

देखेको थियो

मान्छे कति निर्बल छ भन्दै

खित्का छाडेर हासेको थियो
पहाड बगे, फाँट फुटे

मन फाटे, आँसु बगे

उसले दिएको पीडाले

सबै निराश भए
भत्किए संरचना, भत्किए मन

राज्य निरीह देखियो

योजना लागू भएनन् 

एक जोडी कलाकारले

दिनरात जोडे केही मन

मनहरू बन्न अझै बाँकी नै छ

घरहरू बन्न अझै बाँकी नै छ

शिर सगरमाथाझैँ हुन अझै बाँकी छ

​बाह्र सत्ताइस कविता 

बिहान सबेरै उठेर
हतार हतार हिँड्यो केटो

परीक्षा दिन भनी ।

‘ढिलो हुन्छ होला,’ ऊ सोच्छ ।

रिङ्गरोडमा उडेको धुँवा हेर्दै,

बानेश्वर पुग्ने गाडी कुर्दै,

‘कसरी समयमा पुग्ने होला?”

सोच्छ घडी हेर्दै ।
भाग्यले साथ दियो,

एउटा माइक्रो आयो

धुम्बाराहीदेखि बानेश्वर जाने ।

चार मिनेटमा चाबेल पुर्‍यायो

अनि सुरु भयो जाम

गाडीहरूको अद्भूत जाम !

धुवाँ उडाउँदै उभिएका गाडी

लस्कर लागेर एकअर्कालाई धुँवा दिँदैछन्

चुरोट पिउने साथीहरूले चुरोट बाँडेझैँ ।

‘तिनीहरूको फोक्सो दह्रो हुँदो हो,’ ऊ गम्छ

‘यस्तो धुँवा धुलो खप्न

धुँवा पहिल्यै भरिएको छ !’
कछुवा गतिमा गाडी अघि बढिरहेछ

आफूभित्र धुलो भरिरहेछ !

दम बढ्यो केटोको

झ्याल खोल्ने कि नखोल्ने

अलमलमा पर्छ ।

झ्याल खोले पनि नखोले पनि

धुलोले आखिर फोक्सो भरेकै छ ।
जाम खुल्यो पन्ध्र मिनेटमा !

खुलेकै त होइन

ट्रकले छोड्यो बाटो थोरै ।

गयो माइक्रो अघि

केटोले बाटो देख्यो

बाटो बाँकी थिएन

हिलोमा गाडी गुड्दैथे

अनि देब्रेपट्टी एउटा डोजर

मेलम्चीको पानी आउने पाइप

बिछ्याएपछि

बाटो पुर्दैथ्यो ।
साढे छ बजे पुग्यो बानेश्वर

पुग्न अझै थियो शंखमुल

हिँड्दा हिँड्दै देख्यो एउटा पुल

आकाशे पुल

नभए पनि हुने ठाउँमा 

बानेश्वर चोकमा पुल बनेन

तर थापागाउँ जाने बाटोमा बनेछ !

आवश्यक भएको ठाउँमा

जेब्रा क्रस पनि राम्रो रहेनछ !
फोटो खिच्न हुन्थ्यो

मोबाइल रहेनछ !

सेन्टर नै अजिब

ब्याग बिल्डिङ बाहिर राख्नुपर्ने

मोबाइल पनि त्यैँ

घरै राख्नु बेस भनेर छोडेको घरमै !
लमकलमक हिँड्दै

पुग्नै लाग्दा शंखमुल पुल

बोलायो कसैले !

रहेछ एन ओल्ड फ्रेन्ड फ्रम लिभरपुल

“ओहो अबिन !” भन्दै

लामो कुरा गर्न नपाउँदै

एक्जाममा पुग्न ढिलो हुन्छ भन्दै

स्यँस्याँफ्याँफ्याँ गर्दै पुग्यो

एक्जाम हलमा !
मिति लेख्दा कपीमा

बाह्र-सत्ताइस पो रैछ

बेमतलब, बेकार

जाममा फसेर,

बीस मिनेट लम्केर

प्रश्न सजिलै परे

त्यसै दु:ख पाको हरे !