धरहरा निर्माण: म मेरो देशको नेतृत्व र मानिसको मन बुझ्दिनँ

एकाबिहानै धरहरा निर्माण सम्बन्धमा लेखिएको एउटा पोस्ट इन्स्टाग्राममा देखियो:

नेपाङ्ग्रेजीमा लेखिएको पोस्टले भन्छ– सरकारले ४.५ अर्बको लगानीमा २२ तले धरहरा बनाउने योजना बनाइरहेको छ ।

यो विषयमा आएका टिप्पणीहरू रोचक छन् । जस्तै:

सारांश: “धरहरा बनाउनुको औचित्य के हो ? त्यसमा लगानी हुने रकम कुनै दीर्घकालीन पार्ने काममा लगाउनु पर्छ ।”

सारांश: “एउटा कलाहीन खाँबोप्रति यति आशक्ती किन ? किन धरहरालाई सांस्कृतिक महत्त्व भएजसरी प्रस्तुत गरिएको छ ।”

“धरहरालाई जस्ताको त्यस्तै राखेर संग्राहलय बनाउन किन नहुने ?”

यस प्रकारका टिप्पणीहरू टन्नै देखेपछि खुसी हुने कि दु:खी हुने द्विविधामा परेँ । र आश्चर्य पनि लाग्यो–हाम्रो बुद्धि किन ढिलो पलाउँछ ?

धरहरा पुनर्निर्माणको कुरा आजको होइन । यो २०७२ वैशाख १२ मा धरहरा ढलेदेखि नै आएको हो । त्यही बेलादेखि धरहराको चित्र बनाएर “हामी फेरि जाग्नेछौँ” (“We will rise again”) भन्ने युवाहरूको जमात ठूलै थियो । तिनै युवा भन्थे, “धरहराको पुनर्निर्माण प्राथमिकतामा पर्नुपर्छ ।”

धरहरा पुनर्निर्माणको प्राथमिकतामा पर्नुपर्छ भन्ने कुराको विरोध मैले पहिले नै गरेको थिएँ ।

धरहरा फेरि नबनाेस् भनेर सायद कमैले साेचे हाेलान् । म तिनमा पर्छु जाे धरहराको ठाउँमा स्मारक बनाेस् भन्ने चाहन्छन् । म त अझ भन्छु- धरहराको अवशेषलाई संरक्षण गरियाेस् । नजिकै एउटा ग्यालरीमा धरहराका पुराना फाेटा राखिउन् । त्याे ग्यालरीले सन्देश दिओस्- हामी प्रकृतिलाई जित्न सक्दैनाैं तर प्रकृति सुहाउँदाे परिवर्तन गर्न सक्छाैं ।

मेराे परिकल्पना साकार नहाेला, धरहरा नै बन्ला तर जुन देशका जनता कठ्याङ्ग्रिदाे जाडाेमा भाेकै नाङ्गै मरिरहेका छन्, त्यस्ताे देशमा धरहराजस्ता संरचनाको कुनै अर्थ छ र ? के त्यस्ता संरचनाले ती आहत जनतालाई मलम लगाउन सक्छ ? सक्दैन भने अहिले धरहरा बनाइहाल्नु पर्ने केका लागि ?

माथिका प्रश्नहरू बाँकी रहुन्जेल धरहरा फेरि बन्नु सायद हाम्राे लागि अभिशाप नै हुनेछ । सभ्यता र संस्कार खाेक्रा अाडम्बर हुनेछन् । हामी इतिहासमा मानवीय संवेदना नभएका मानिसका रूपमा चिनिने छाैँ । हाम्राे संस्कृतिको धरहरा भत्किने छ, जति नै अग्लाे संरचना बने पनि ।”

धरहरा पुनःनिर्माण- केही प्रश्नहरू (अप्रिल ३, २०१६

अङ्ग्रेजीमा पनि लगभग त्यही कुरा लेखेको थिएँ:

Corruption prevails and we watch. Someone among us cheats us and we let it go. We lose common sense while giving priority to emotions over artificial structures. More than twenty lakh rupees have been raised on the fund for reconstruction of Dharahara. A new tower will be built that will resemble nothing with the past. It will fall some day. We will fall some day. Our descendants will cry looking at it. They too will lose their common sense as we have done. Another structure would rise. The cycle would go on.

Reconstructing Dharahara: Why use common sense? (March 30, 2016)

सारांश: “नयाँ धरहरा नयाँ स्वरूपमा बन्नेछ । यसको निर्माणमा हुने भ्रष्टाचार आँखा चिम्लेर स्वीकार्नेछौँ । त्यो ढल्नेछ अनि हाम्रा सन्तती रुनेछन् । फेरि बनाउनेछन् त्यस्तै संरचना । फेरि ढल्नेछ ।”

नयाँ स्वरूपमा धरहरा बन्छ भनेर सरकारले पहिले नै भनेको हो । अर्थात्, यो पुनर्निर्माण होइन, नवनिर्माण हो । सर्वसाधारणले धरहराप्रति जुन लगाव देखाए, सरकारले त्यसैलाई क्यास गर्न खोजेको होला । तर सरकार असंवेदनशील किन ? नाफामुखी किन ? धनीमनीको मात्रै किन ?

सोचौँ त, २२ तले टावर बनाउने साढे ४ अर्ब रूपैयाँले कति भुकम्प, बाढी र पहिरोले पीडितलाई राहत दिन सकिन्छ ? कति विद्युत् र सिँचाइ परियोजना बन्छ्न् ? कति स्तरीय बाटाघाटा बन्छन् ?

हुन त हामी जस्तो, नेतृत्व पनि त्यस्तै हुने हो । अनि भ्रष्टाचारी कर्मचारी प्रशासन र फटाहा (लुटाहा) व्यापारी भएपछि जनतालाई नचाहिने कुरामा खर्च हुन्छ नै । पहिले नै “धरहरालाई म्युजियम बना सरकार, अर्को चाहिँदैन” भन्या भए तिनलाई पोस्नै पर्ने थिएन ।

2 thoughts on “धरहरा निर्माण: म मेरो देशको नेतृत्व र मानिसको मन बुझ्दिनँ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.